เขาใหญ่ได้รับการประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศไทยในปี 1962 ในปัจจุบัน เขาใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ 2,168 ตารางกิโลเมตรซึ่งครอบคลุมพื้นที่ของสี่จังหวัดอันได้แก่นครราชสีมา สระบุรี นครนายกและปราจีนบุรี เขาใหญ่เป็นป่าไม้ผลัดใบซึ่งถือเป็นเขตแดนทางธรรมชาติที่กั้นระหว่างที่ราบ ภาคกลางและเขตที่ราบสูงในแถบอีสานของประเทศไทย เนื่องจากเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำหลายสายที่มี ความสำคัญต่อการเพาะปลูกข้าวของภาคกลาง รวมถึงเป็นเขตสงวนพันธุ์และเพาะพันธุ์พืชและสัตว์ป่าหายาก ด้วยเหตุนี้เขาใหญ่จึงเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ทำให้นักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติได้รับความประทับใจ มาอย่างยาวนาน ทั้งนี้ ในปัจจุบันอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ยังได้รับการประกาศจาก UNESCO ให้เป็น “มรดกโลก” อย่างเป็นทางการอีกด้วย

สภาพทางภูมิศาสตร์ & สภาพอากาศ
ด้วยระดับความสูง 1,351 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล เขาร่มจึงเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของอุทยานแห่งชาติ เนื่องจากเขาใหญ่ตั้งอยู่บนที่ราบสูงของอีสานและมีระดับความสูงเหนือระดับน้ำทะเลเฉลี่ยที่ 700 เมตร รวมถึงมีป่าไม้ผลัดใบที่หนาแน่น ทำให้อากาศที่เขาใหญ่เย็นสบายตลอดปี อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีจะอยู่ที่ 23 องศาเซลเซียสเมื่อเทียบกับอุณหภูมิ 29 องศาเซลเซียสของกรุงเทพซึ่งตั้งอยู่ห่างจากเขาใหญ่ไปทาง ตอนใต้ประมาณ 80 กิโลเมตร ปริมาณน้ำฝนต่อปีของเขาใหญ่ซึ่งอยู่ที่ระดับ 2,200 มิลลิเมตร ทำให้เขาใหญ่ เป็นแหล่งน้ำสำคัญของจังหวัดทางตอนใต้รวมถึงกรุงเทพมหานคร

ดอกไม้ & สัตว์
จากความหลากหลายของบริเวณถิ่นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่จึงเป็นเขตสงวน พันธุ์สัตว์ป่าและพืชพันธุ์ที่หายาก ป่าและทุ่งหญ้าของเขาใหญ่ประกอบด้วยพันธุ์พืชกว่า 2,500 ชนิด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 70 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 70 ชนิด นก 340 ชนิดรวมถึงแมลงหายากอีกกว่า 5,000 ชนิด นอกจากนี้แล้วที่เขาใหญ่ยังมีผีเสื้อสายพันธุ์ต่าง ๆ ถึง 216 ชนิดซึ่งบางชนิดนั้นมีความยาวปีกถึง 6 นิ้ว (15 ซม) หรือ ากกว่า สัตว์ป่าและสัตว์หายากที่พบในบริเวณเขาใหญ่ได้แก่ ช้าง เสือ หมี กวาง เม่น ชะนี แรดและนกเงือก

สถานที่ท่องเที่ยว & การท่องเที่ยว
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่เป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวสามารถประกอบกิจกรรมได้หลากหลายไม่ว่าจะเป็น การเดินป่าหรือการปั่นจักรยาน นอกจากนี้แล้วน้ำตกและแม่น้ำที่ไหลผ่านเข้าไปในป่าดงดิบยังสามารถ ดึงดูดความสนใจของนักท่อง ที่ยวได้เป็นอย่างดี นักท่องเที่ยวหลายคนนิยมดูสัตว์ป่าในเวลากลางคืนหรือ ที่เรียกกันว่า Night Safari นั่นเอง โดย Night Safari นั้นจะทำให้นักท่องเที่ยวสามารถสังเกตการณ์ชีวิต สัตว์ป่าได้อย่างใกล้ชิด น้ำตกเหวนรกซึ่งตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเขาใหญ่มีความสูง 150 เมตรและต้องเดินเท้า เข้าไปอีกประมาณ 800 เมตร น้ำตกเหวสุวัฒน์ เหวไทร เหวประทุนจะตั้งอยู่ที่ปลายถนนธนรัชต์โดยน้ำตก เหวสุวัฒน์นั้นอยู่ห่างจากถนนใหญ่ พียงแค่ไม่กี่กิโลเมตร นอกจากนี้ในบริเวณใกล้เคียงยังมีร้านอาหารเล็ก ๆ เนื่องจากน้ำตกแห่งนี้เป็นปลายทางของการเดินป่าจากศูนย์บริการนักท่องเที่ยว จึงทำให้สถานที่แห่งนี้ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก

การเดินป่า (Trekking)
การเดินป่าในเขาใหญ่นั้นมีทางเดินให้เลือกถึง 13 เส้นทางซึ่งมีระดับความยากแตกต่างกันออกไป นักท่องเที่ยวสามารถขอข้อมูลการเดินทางในระดับ 1-5 ได้จากศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ทั้งนี้จะมี เจ้าหน้าที่ป่าไม้คอยให้คำแนะนำแก่นักท่องเที่ยวหรือติดตามไปด้วยในการเดินป่าตามความประสงค์ ของนักท่องเที่ยว ในการเดินป่าหนึ่งถึงสองวันนั้นควรมีเจ้าหน้าที่ติดตามไปด้วยเพื่อความปลอดภัย ทั้งนี้อาจมีการพักแรมที่สถานีป่าไม้ก็เป็นได้

การปั่นจักรยานในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
นักท่องเที่ยวที่ต้องการจะปั่นจักรยานในเขตอุทยานแห่งชาติสามารถเช่ารถจักรยานจากบริเวณ ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวได้ นักปั่นจักรยานส่วนใหญ่มักนิยมปั่นจักรยานกันในตอนเช้าเพื่อชื่นชม กับบรรยากาศที่เงียบสงบและอากาศที่เย็นสบาย ที่บริเวณใจกลางของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่นั้น มีทางให้ปั่นจักรยานเช่นกันแต่เส้นทางดังกล่าวนั้นจะเป็นถนนลาดยาง

ค้างคาว
แถว ๆ ทางเข้าอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ด้านทิศเหนือในอำเภอปากช่องนั้นเป็นที่ตั้งของถ้ำเขาลึก ถ้ำแห่งนี้เป็นที่อยู่ของค้างคาวกว่าล้านตัวซึ่งจะกรูกันบินออกจากถ้ำเป็นเงาดำอย่างไม่ขาดสาย เป็นเวลากว่า 20 นาทีในช่วงพลบค่ำเพื่อออกไปหาอาหาร ซึ่งภาพดังกล่าวนั้นเป็นภาพที่สร้างความ ประทับใจจนยากที่จะลืมได้ลงอย่างแท้จริง

การดูนก
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ถือเป็นสถานที่ที่เหมาะสมเป็นอย่างมากสำหรับการศึกษาเรื่องนกหรือ การดูนกเป็นงานอดิเรกในประเทศไทย สถานที่ที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในการดูนกคือ สนามกอล์ฟเก่าในอุทยานแห่งชาติและที่จุดชมวิวที่ กม. 30 ของถนนธนรัชต์ซึ่งเป็นเส้นทางการ เดินป่าจากทางทิศเหนือสู่ทิศใต้ ที่นี่นักท่องเที่ยวจะได้พบกับนกหายากรวมถึงนกเงือก (Hornbills)นกแต้วแร้วสีน้ำเงิน (Blue Pitta) นกกระตั้ว นกแก้วและไก่ฟ้าพญาลอ

การผลิตไวน์
เป็นเวลาหลายปีมาแล้วที่ได้มีการผลิตเหล้าองุ่น (ไวน์) โดยใช้สภาพภูมิอากาศและสภาพภูมิศาสตร์ ของเขตอุทยานแห่งชาติที่เอื้อต่อการผลิต หลังจากที่ประสบกับความยากลำบากในตอนแรก ผู้ผลิตไวน์ ต่างชาติจากออสเตรเลียและฝรั่งเศสก็ได้เข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ด้วยความชำนาญการของผู้ผลิต ไวน์ต่างประเทศ ทำให้ในเวลาต่อมาเราสามารถผลิต Cabernet และ Merlot ได้เป็นผลสำเร็จแม้ว่าจะยัง ผลิตได้ในปริมาณไม่มากนักก็ตาม นอกจากนี้บริษัทผลิตไวน์ยังได้เชิญชวนให้นักท่องเที่ยวมาชิมและชม สถานที่ผลิตอีกด้วย ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าส่วนใหญ่แล้วบริษัทผลิตไวน์มักจะเปิดร้านอาหารไว้ที่ด้านนอก ของอุทยานแห่งชาติเพื่อเป็นการดึงดูดนักท่องเที่ยวอีกทาง